Của Chuột và Người

Dương Hoàng Mai
Tác phẩm “Của chuột và người “( Of Mice and Men 1937) của John Ernst Steinbeck, nhà văn người Mỹ được  giải Pulitzer năm 1939 và Nobel văn chương năm 1962, là câu chuyện được đưa lên nhiều lần trên sân khấu kịch nghệ rất thành công.

Dù nhiều lần xem phim „ Von Mäusen und Menschen“( “Của chuột và người “) , xem diễn kịch trên sân khấu tại Munich, hay đọc lại câu chuyện, tôi vẫn luôn xúc động vào phút kết thúc.
Một kết thúc quá bi thương, thê thảm đến tuyệt vọng.
 “Những dự tính hoàn hảo của chuột và người thường không thực hiện được”
Câu trích trong bài thơ tác giả chọn làm tựa sách Of Mice and Men cho thấy những suy tư, ước vọng con người, đặc biệt của  những người khốn cùng, thường kết thúc bằng tuyệt vọng.
Cả ước mơ của những người ở tầng lớp khác  “ tầng lớp chuột”  cũng có thể bị vỡ nát trong khung cảnh xã hội chật hẹp, tù túng.

Mối thương cảm của ông nông dân lo con chuột bị lạnh khi mùa đông về, hối hận vì mình lỡ tay phá nhà của chuột nên an ủi chuột,  đã gợi nhớ cảnh nhà cửa người dân oan bị phá vở tan hoang, các mảnh vườn đất từng ra công cày xới bị rào cấm, bao mộng ước xây tổ ấm nho nhỏ bị phá vỡ thô bạo.
Một tầng lớp chuột có  quyền lực để tham nhũng ra sức cắn xé tầng lớp chuột bên dưới.
Một xã hội như chỉ còn lại quan hệ giữa chuột và chuột, không niềm an ủi.

Nhắc đến chuột người ta thường nhớ đến ngay  bệnh Dịch hạch do chuột mang đến. “ Cái Chết Đen”   một thời là mối  thảm họa thế giới gây bởi vi khuẩn Yersinia pestis, truyền qua loài bọ chét sống trên chuột đen (Rattus rattus). Khi bị nhiễm vi khuẩn, bệnh nhân chỉ có thể sống sót trong vòng 60 đến 180 ngày.Từ khi có thuốc kháng sinh, người ta như đã quên nỗi sợ hãi về nạn dịch hạch và nhiều bệnh dịch khác. Cho đến năm nay 2020 , đúng vào năm Chuột, trận dịch Covid 19 khủng khiếp đã nhanh chóng lan nhanh, làm tê liệt các sinh hoạt hàng ngày và gieo mối lo sợ cho hàng triệu người.
Tính đến hôm nay cả thế giới đã có 107,3 triệu  người nhiễm Coronavirus ,  khoảng 2,3 triệu người chết.Hàng triệu triệu  người trên thế giới đang bị giam lõng với mối đe dọa lơ lững trong không khí.
Và bao ước mơ, toan tính phút chốc bị phá vỡ, để người ta chợt nhận thấy lẽ vô thường, mong manh của cuộc sống.

Steinbeck định đặt tên cho tác phẩm là Something That Happened, nhưng sau đó đổi lại là Of Mice and Men từ  bài thơ “To A Mouse” của Robert Burns (1759-1796).

Bài thơ ghi niềm hối tiếc của một ông nông dân khi lưỡi cày vô tình phá vỡ ổ chuột, và đã an ủi chuột như sau:

“ But little Mouse, you are not alone,

In proving foresight may be vain:

The best laid schemes of mice and men

Go often askew,

And leave us nothing but grief and pain,

For promised joy!”

( “To A Mouse” – Robert Burns )

Này chuột nhỏ em không đơn độc,

Khi lo toan mộng hảo ngày mai,

Bao ước mơ toan tính đường dài,

Của chuột và người thường đổ vở,

Khiến đau đớn thay niềm vui chờ đợi…

( Dương Hoàng Mai tạm dịch ).


Có đúng thế không cho năm Chuột 2020 đầy xáo trộn này ?

Bao ước mơ toan tính đường dài,

Của chuột và người thường đổ vở,

Khiến đau đớn thay niềm vui chờ đợi…

Cả trong những ngày cuối năm, nhiều người cũng thấy thế, mọi toan tính lo toan cả năm, như không thành tựu để được đón Tết vui như mong ước.

Vào mùa Xuân Năm Canh Tý 40, hai bà Trưng Trắc – Trưng Nhị  đã đứng lên khởi nghĩa, giúp nước Việt thoát ách đô hộ của nhà Hán.

Năm Canh Tý 1600, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, dày công phát triển dải đất Đàng Trong (từ Quảng Bình trở vào Nam), mở  mang bờ cõi nước Việt về phương Nam.

Năm Giáp Tý 1804, tháng 3, nhà Nguyễn đặt quốc hiệu là Việt Nam.

Cũng năm Giáp Tý 1804 Nguyễn Du viết xong “Truyện Kiều, tác phẩm được nhắc cùng với câu
“Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn“  ( Phạm Quỳnh ).

Canh Tý 2020 như chỉ mang nhiều tai họa, đau buồn, không riêng ở Việt Nam mà khắp thế giới. Nhưng có lẽ là một năm khó quên của nhân loại.

Bước qua năm mới, Tân Sửu 2021 mong tất cả mơ ước của muôn người sẽ thành  sự thật, cuộc sống lại tưng bừng nở hoa như mùa Xuân đang đến.

Munich 09.02.2021
Dương Hoàng Mai